Elk jaar opnieuw kijken we uit naar Vlaanderens Mooiste: De Ronde van Vlaanderen. Wij zijn fan van deze koers. Al was het maar omdat de wielrenners onderweg markant erfgoed tegenkomen: beschermde monumenten, landschappen, stads- en dorpsgezichten en … kasseiwegen. Wij zetten de belangrijkste landmarks van De Ronde op een rijtje. Zo weet je waarop je moet letten, wanneer je straks voor de buis zit.

De Ronde Van Vlaanderen wordt al sinds 1919 jaarlijks gereden. In het parcours zijn van bij het begin veel kasseiwegen opgenomen. Dat was toen een evidentie, nu veel minder. Kasseiwegen zijn intussen namelijk zeldzaam geworden. Om die reden beschermden we in de jaren 90 vijfentwintig kasseiwegen in Oost-Vlaanderen als monument, voornamelijk in de Vlaamse Ardennen. Een aantal daarvan werden in de afgelopen decennia gerestaureerd en een aantal andere zullen in de toekomst (opnieuw) opgeknapt worden.

Het parcours van De Ronde van Vlaanderen verschilt elk jaar lichtjes. Na meer dan tien jaar in Brugge, start de koers dit jaar voor de tweede keer in Antwerpen aan Het Steen. De wedstrijd eindigt ook nu in het hart van Oudenaarde, dat in 1981 beschermd werd als stadsgezicht. Tussen vertrek en aankomst verslinden de wielrenners 266,5 kilometer. Als onze berekeningen kloppen, is er 14,5 kilometer kasseiweg in het parcours ingebouwd, waarvan 11,5 kilometer beschermd is. Een aantal kasseistroken worden twee tot drie keer aangedaan.

Als je op deze link klikt, kan je het parcours bekijken met Google Maps of in 3D visualiseren met Google Earth. In de tekst hieronder zetten we alles voor jou op een rijtje. De afbeeldingen zijn allemaal afkomstig uit onze inventaris, waar je over al het genoemde erfgoed meer kan lezen. 

Het erfgoed langs het parcours van De Ronde is heel divers. Na Het Steen is het eerste beschermde gebouw dat je tegenkomt een betonnen militair bouwwerk: het fort van Haasdonk. Het fort werd aan het einde van de 19de eeuw gebouwd als een onderdeel van de Antwerpse fortengordel. Naast de historische waarde heeft het intussen ook een biologische waarde.

Na een doortocht in het mooie Sint-Niklaas gaat de koers in Hamme langs de Villa Louise. Deze villa was vanaf het begin van de 20ste eeuw de vakantiewoning van een bemiddelde familie, die zich hier kwam terugtrekken ver weg van het stadsgedruis. 

In Berlare zouden de wielrenners in theorie kunnen stoppen om een gebedje te maken bij de Onze-Lieve-Vrouw van Zeven Weeën. Het bedevaartsoord gaat terug tot in de 14de eeuw. Vanaf de 17de eeuw ontstond hier een ommegang met zeven houtenkapelletjes, meer recent uitgebreid met een monumentale calvariebergsculptuur en een geboortegrot.

Rond het bedevaartoord werd eeuwenlang turf gestoken. Dat resulteert vandaag in een kunstmatig meer van 86 hectare groot. Het Donkmeer zal op de luchtbeelden prachtig te zien zijn. 

De eerste kasseistrook waar de renners overheen denderen is die aan de Grote Markt van Aalst, waar ze rond de middag passeren. Deze kasseien zijn niet beschermd, een aantal van de gebouwen in de omgeving wel. Voorbeelden zijn het schepenhuis en belfort, die ook zijn opgenomen in de lijst met UNESCO Werelderfgoed. 

Vlak nadat de renners het domein van het kasteel Van Egmont passeren, moeten ze een eerste lange kasseistrook trotseren. De allereerste versie van Lippenhovenstraat werd aangelegd aan het begin van de 17de eeuw en maakte ook toen al de verbinding tussen Velzeke en Elene. De bijna anderhalve kilometer lange kasseibaan is maar een opwarmertje voor wat komen gaat. 

Vrijwel onmiddellijk na de Lippenhovenstraat komt het peloton langs een nog langere kasseistrook: de legendarische Paddestraat. De weg zelf is hier niet het enige erfgoed van waarde. In het veld errond bevond zich meer dan tweeduizend jaar geleden een Romeins legerkamp met een handelsnederzetting die uitkeek op de vallei van de Molenbeek en de Passemarebeek. In de late bronstijd of vroege ijzertijd was er een begraafplaats gelegen. Dat bewijst een urnenveld dat hier teruggevonden is bij archeologisch onderzoek.  

Het parcours van De Ronde was tot nu toe rechtoe rechtaan. Dat verandert. Vanaf nu volgen de renners drie lussen. De eerste lus begint met een beklimming van de Oude Kwaremont. In totaal zal je het beschermde dorpsgezicht van Kwaremont drie keer zien voorbijkomen op je televisiescherm, één keer in elke lus. 

De eerste lus slingert verder via de Kortekeer en de Edelareberg. Na deze beklimmingen komt de onderstaande betonnen kapel in beeld. Vergis je niet. Dit beschermde bedevaartsoord bestaat al eeuwen, zij het in een andere vorm. In de 15de eeuw stond hier volgens de legende een kerselaar, waarin een gotisch Mariabeeldje hing. Dat beeldje, dat nog bestaat, liet talrijke mirakelen plaatsvinden, toegeschreven aan Onze-Lieve-Vrouw van Kerselare.

Na een kruisteken bij het heilige Mariabeeld, gaat de koers verder via de beschermde dorpskern van het landelijke Volkegem, over de Wolvenberg langs de beschermde kasseiwegen Holleweg en Haaghoek.

De rest van deze lus is in feite één lange aanloop naar de legendarische Muur van Geraardsbergen. De Muur was een aantal jaren afwezig in deze koers. Nu is hij terug, maar op een andere manier. Vroeger bepaalde hij de finale, nu komen de renners hem tegen op ongeveer 100 kilometer van de finishlijn. Nagenoeg de volledige omgeving van de muur is beschermd als landschap, de kasseien zelf als monument.

Na de Muur zijn de deelnemers opgewarmd voor het echte werk. Vlak voor Ronse moeten ze zich wagen aan de Kanarieberg, waarna ze kunnen uitblazen terwijl ze over de beschermde Bruul rijden. 

Nadat het peloton voor de tweede keer over de Oude Kwaremont dendert, is de Patersberg aan de beurt is. Ook deze kasseiweg werd voor het eerst aangelegd in de 17de eeuw. De kasseien zijn porfierstenen met een afgevlakte bovenzijde. Ondanks de keurige aanleg, is deze helling op sportief vlak een echte uitdaging. 

Een van de meest gevreesde kasseiheuvels van De Ronde is de beschermde Koppenberg. De sporters beklimmen deze helling vanuit het westen. Aan deze kant heet de berg eigenlijk Steengat. Wie dacht dat de Koppenberg vol kinderkoppen ligt, is eraan voor de moeite. Deze naam wordt gebruikt voor een van de meest primitieve, niet afgevlakte kasseisoorten. In Vlaanderen vind je ze - om redenen van comfort - bijna nergens meer.

Rond 16.00 uur krijgen de renners in Etikhove nog een lange kasseistrook voorgeschoteld: de beschermde Mariaborrestraat, die overgaat in de eveneens beschermde Steenbeekdries.  

Verderop treffen ze de Taaienberg aan, waarna de koers tot een ontknoping komt op het gekasseide koningskoppel van de koers: de Oude Kwaremont en de Patersberg. Het is nog maar de vraag wie er na deze derde lus als eerste over de eindstreep gaat in Oudenaarde. 

Kasseiwegen zijn de laatste getuigen van een bestratingsvorm die een lange geschiedenis kent, startend in de Romeinse tijd. Om die reden vinden we het als Vlaamse overheid belangrijk om de weinig nog bestaande kasseiwegen met zorg te behandelen. Te meer omdat ze via De Ronde van Vlaanderen zijn ingebakken in ons collectief geheugen. Zonder een aantal kasseistroken zou de koers de koers niet meer zijn, nietwaar? 

Je vindt alle beschermde kasseiwegen uit Oost-Vlaanderen ook terug in onze inventaris. In ons afwegingskader voor kasseiwegen geven we een aantal belangrijke tips om kasseiwegen op een goede manier te beheren.

Reacties (0)

Reageer op dit artikel