VCM-Contact 22


Belforten bijna Werelderfgoed?

Eind 1998 werden voor het eerst Belgische monumenten opgenomen op de ondertussen al indrukwekkende UNESCO-lijst van het Werelderfgoed. Eerder kon dat niet, want de staatshervorming en de overheveling van bevoegdheden naar de gewesten en gemeenschappen, zorgde ervoor dat de betrokken Conventie pas in 1996 werd geratificeerd.
Met de begijnhoven scoorde Vlaanderen bijzonder goed: hoewel ze geen specifiek Vlaams fenomeen zijn, heeft het lot en de geschiedenis ervoor gezorgd dat ze vrijwel alleen hier bleven voortbestaan, tot in een recent verleden zelfs nog in hun oorspronkelijke bestemming. Terwijl men in Nederland en in Wallonië nog slechts enkele restanten vindt, zijn in Vlaanderen 26 begijnhoven overgebleven, waarvan er 13 als representatieve voorbeelden zijn opgenomen in de UNESCO-lijst. Een zo groot aantal objecten van een zelfde typologie is in het werelderfgoed erg zeldzaam.
Het is dus niet te verwonderen dat de Vlaamse overheid dit succesnummer nog eens wilde overdoen. Deze keer koos men voor de Belforten. In maart 1998 gaf het vorige Vlaamse parlement zijn goedkeuring aan dit voorstel.

Bij de belforten ligt de evaluatie echter een stuk moeilijker. Niet alleen is de precieze en wetenschappelijk verantwoorde definitie van een belfort niet eenvoudig. Zo fungeerden zowel burgerlijke als kerkelijke gebouwen als belfort. Bovendien komen belforten ook buiten Vlaanderen zeer talrijk voor. Het eerste belfort van onze contreien staat trouwens in Doornik. Het was dus van meet af aan duidelijk dat het dossier grensoverschrijdend zou worden. Maar de Vlaamse regering had zich ertoe verbonden in een tweede stap contact op te nemen met Wallonië, Frankrijk en Nederland.

Begin juli kondigden enkele Vlaamse kranten aan dat nu ook de Belforten worden opgenomen op de UNESCO-lijst van het Werelderfgoed. Dit bericht was op zijn minst voorbarig. Het bureau van het Werelderfgoedcomité heeft het dossier nog niet goedgekeurd, maar evenmin afgekeurd. Ze heeft het teruggestuurd met het verzoek het voorstel aan te vullen met...de Waalse belforten. De UNESCO werkt immers met Lidstaten en niet met Gewesten, wat meteen ook betekent dat de Noord-Franse en Zeeuws-Vlaamse belforten niet mee op de lijst hoeven. Die liggen wél buiten de landsgrenzen.
Wallonië had - na de scheepsliften van het Centrumkanaal - tot nu toe nog geen nieuw dossier ingediend. Het volledig Belgisch dossier is nu - na goedkeuring door het Waals parlement - op de voorziene datum bij de UNESCO ingediend, zodat er een grote kans bestaat, dat het dossier op de Algemene Vergadering van het Werelderfgoedcomité in Marrakech, van 26 november tot 3 december, wordt goedgekeurd. Ondertussen kan men maar best voorzichtig afwachten en zich hoeden voor al te voorbarige krantenkoppen.


De werking van verenigingen
Funerair erfgoed. Meer dan een verslagboek
Leegstand: bedreiging voor ons erfgoed
Belforten bijna Werelderfgoed?
Twee kastelen,twee verenigingen
Op zoek naar een eigentijdse bestemming voor historische militaire gebouwen
Inhoud VCM-contact 22